تاب آوری به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه به معنای پذیرش واقعیت و تلاش برای یافتن راه حلهای مؤثر است
تاب آوری روانشناختی یک ویژگی ذاتی نیست، بلکه مهارتی است که میتوان آن را پرورش داد…
عوامل مختلفی مانند تجربیات دوران کودکی، روابط خانوادگی، محیط اجتماعی و آموزشهای فردی در شکل گیری این توانایی نقش دارند.بسیاری از افراد به صورت ذاتی، انعطافپذیری بالایی دارند و به همین دلیل در برابر ناملایمات زندگی آسیب کمتری میبینند. اما بسیاری از افراد هم تاب آوری ندارند و کوچکترین و بیاهمیتترین معضلات زندگی میتواند آنها را در هم بشکند. بنابراین تابآوری در نتیجۀ ویژگیهای مختلف درونی و بیرونی از جمله ژنتیک، محیط زندگی و سلامت روان ایجاد میشود
در طول دو دهه گذشته، مفهوم تابآوری به طور قابل توجهی از یک رویکرد ویژگیمحور به یک رویکرد نتیجهمحور یا فرآیندمحور تغییر یافته است. یک رویکرد ویژگیمحور فرض میکند که تابآوری در درجه اول توسط یک تیپ شخصیتی خاص (که اغلب به عنوان «شخصیت سرسخت» شناخته میشود) تعیین میشود، که سازگاری فرد را با استرس یا ناملایمات افزایش میدهدو
طبق مطالعات انجام گرفته:
شخصیت یکی از عوامل خطر یا تابآوری متعدد برای حفظ یا بازیابی سلامت روان است
در سالهای اخیر، تابآوری به طور فزایندهای به عنوان یک پیامد (رویکرد نتیجهمحور) در نظر گرفته میشود، به این معنی که سلامت روانی (یا جسمی) علیرغم استرس یا ناملایمات قابل توجه (یعنی عوامل استرسزای کوتاهمدت/حاد یا بلندمدت/مزمن، اجتماعی یا فیزیکی) حفظ یا بازیابی میشود،
قرار گرفتن در معرض خطر یا ناملایمات قابل توجه، پیشنیاز اصلی تابآوری است ،
در این راستا، تابآوری روانی یک فرد تنها در صورتی قابل تعیین است که فرد در معرض استرس یا تروما بوده یا در حال حاضر باشد. تابآوری به عنوان یک پیامد، قابل اصلاح تلقی میشود .
عوامل تابآوری به منابعی اشاره دارند که با اصلاح پاسخ فرد به استرس و ناملایمات، از فرد در برابر اثرات منفی بالقوه عوامل استرسزای مواجه شده محافظت میکنند،
این عوامل شامل عوامل درونی مانند (اپی)ژنتیک، ویژگیهای شخصیتی (تابآور) (مانند خوشبینی، سرسختی) یا باورها (مانند خودکارآمدی) هستند.
علاوه بر دیدگاه فردی، به نقش منابع خارجی و محیطی برای تابآوری (مثلاً منابع اجتماعی، مادی یا انرژی)، دسترسی به آن منابع و ثبات دسترسی اشاره شد به عنوان مثال، نشان داده شده است که افرادی که در محیطهای غنی از منابع و پایدار زندگی میکنند، در مواجهه با ناملایمات، نسبت به افرادی که در شرایط نامساعدتری قرار دارند، تابآورتر هستند. از آنجایی که عوامل تابآوری داخلی و خارجی پیشبینیکننده هستند، باید آنها را از تابآوری به عنوان یک پیامد متمایز کرد
در اینجا چهارنوع تاب آوری را مطرح میکنیم
1- تاب آوری جسمی
2-تاب آوری ذهنی
3-تاب آوری عاطفی
4-تاب آوری اجتماعی
1- تاب آوری جسمی ”
منظور از تاب آوری جسمی توانایی جسمانی افراد مختلف در مواجهه با چالشهای زندگی است. تابآوری فیزیکی به فرد کمک میکند تا بعد از بروز مشکلات، ضمن حفظ استقامت خیلی سریع قدرت خود را بازیابی کنند. تاب آوری فیزیکی برای دوره سالمندی اهمیت زیادی دارد، زیرا در این دوران افراد بیش از پیش مسائل پزشکی و استرسهای فیزیکی را تجربه میکنند.
2-تاب آوری ذهنی “
تابآوری روانی یا تابآوری ذهنی، یک مهارت روانشناختی است که افراد با کمک آن میتوانند سختیها و چالشهای زندگی خود را با قدرت مدیریت کنند. یعنی زمانی که سختیهای زندگی افراد را زمین میزنند، مغلوب نمیشوند و با تابآوری روانشناختی، راهی برای تحمل شرایط پیدا میکنند.
3-تاب آوری عاطفی ”
نحوه مواجهه با مشکلات عاطفی و ناملایمات زندگی را به عنوان تاب آوری عاطفی میشناسند. تابآوری عاطفی در افراد با شرایط مختلف با هم متفاوت است. به همین دلیل است که افراد مختلف در مواجهه با مشکلات و تجربیات یکسان مثل سوگواری، مرگ، فراق و .. احساسات متفاوتی را تجربه میکنند. کسانی که تابآوری عاطفی بالاتری دارند، در هنگام بروز این مشکلات میتوانند مدیریت بهتری روی احساسات و هیجانات خود داشته باشند
4-تاب آوری اجتماعی ”
منظور از تاب آوری اجتماعی، توانایی افراد یک جامعه نسبت به موقعیتهای نامطلوب گروهی مثل جنگ، سیل، زلزله، مشکلات اقتصادی و سیاسی و … است. در واقع تابآوری اجتماعی نشان میدهد که افراد یک جامعه تا چه اندازه میتوانند در برابر مشکلات منعطف باشند و با آنها کنار بیایند. برای مثال تحمل مردم ایران در شرایط جنگی و آتش بس وانعطاف مردم با توجه به مشکلاتی که باآن دست وپنجه گرم میکنند مثل مشکلات اقتصادی.
ویژگی های افراد تاب آور
- آنها انعطافپذیر هستند
- آنها دیدگاه مثبتی دارند
- آنها هوش هیجانی و تنظیم هیجانی دارند
- آنها شرایط جامعه را میپذیرند و میسازند
- آنها در حل مسئله خوب هستند
- آنها نظم و انضباط سالم را تمرین میکنند.
چطور تکنیک های تاب آوری را به دست آوریم
1-با نگاهی به گذشته و اینکه چه کسی یا چه چیزی در مواقع پریشانی قبلی مفید بوده است، ممکن است کشف کنید که چگونه میتوانید به طور مؤثر به موقعیتهای دشوار جدید پاسخ دهید. به خودتان یادآوری کنید که در کجا توانستهاید قدرت پیدا کنید و از خود بپرسید که از آن تجربیات چه آموختهاید.
2-مثبت اندیش باشید و به جای فکر کردن به جوانب منفی، به وجه مثبت آنها بنگرید
3-دایره ارتباطاتتون رو گسترس بدهید
4-معنا و هدف زندگیتون رو پیداکنید
5-دیدگاه واقع گرایی را در خود پرورش دهید
6-نسبت به تغییراتی که در کنترل شما نیستند، منعطف و سازگار باشید
7– معنویت را درزندگی خود جایگزین کنید
8– از مدیتیشن، ورزش، مطالعه …… وقت گذاشتن بااعضای خانواده غافل نشوید
9– برای حل مشکلاتی که برایتان ایجاد شده از روانشناس کمک بگیرید
